🏛️ गाव एक नजरेत

जांब हे आधुनिक सोयीसुविधा आणि समृद्ध सांस्कृतिक वारसा असलेले एक प्रगतीशील गाव आहे.

📜 गावाचा इतिहास

बुलढाणा तालुक्यातील जांब या गावाचा इतिहास हा मुख्यत्वेकरून या प्रदेशाच्या व्यापक ऐतिहासिक बदलांशी जोडलेला आहे. हे गाव बुलढाणा जिल्ह्याच्या प्रशासकीय केंद्रापासून जवळ असून त्याचे ऐतिहासिक महत्त्व खालीलप्रमाणे आहे: १. प्राचीन आणि मध्ययुगीन काळ विदर्भ राज्याचा भाग: प्राचीन काळी जांब आणि आजचा बुलढाणा जिल्हा विदर्भ राज्याचा भाग होता, ज्याचा उल्लेख महाभारतात आढळतो. विविध राजवटी: या क्षेत्रावर मौर्य, सातवाहन, वाकाटक, चालुक्य, राष्ट्रकूट आणि यादव यांसारख्या बलाढ्य राजवटींचे वर्चस्व होते. १३ व्या आणि १४ व्या शतकात या भागावर यादवांचे राज्य होते, ज्यांच्या काळात येथे अनेक हेमाडपंथी मंदिरे उभारली गेली. सल्तनत काळ: १४ व्या शतकाच्या सुरुवातीला अलाउद्दीन खिलजीने हा प्रदेश जिंकला आणि त्यानंतर हा भाग बहामनी सल्तनत व नंतर १५७२ मध्ये निजामशाहीचा भाग बनला. २. मराठा आणि मुघल सत्ता मुघल साम्राज्य: १५९६ मध्ये मुघल सम्राट अकबर याने हा प्रदेश जिंकून त्याचे प्रशासकीय विभाजन सर्कर्समध्ये केले. जांबचा परिसर हा ऐतिहासिक 'बैतुलवाडी' किंवा 'मेहकर' सरकार अंतर्गत येत असावा. मराठा वर्चस्व: १७ व्या आणि १८ व्या शतकात हा प्रदेश मराठा साम्राज्याचा महत्त्वाचा भाग बनला. मराठ्यांनी या भागातून चौथ आणि सरदेशमुखी कर वसूल करण्याचे अधिकार मिळवले होते. हैदराबादचा निजाम: मुघल सत्ता कमकुवत झाल्यावर १७२४ मध्ये असफ जाह (निजाम-उल-मुल्क) याने स्वतंत्र हैदराबाद राज्याची स्थापना केली आणि जांबसह संपूर्ण वऱ्हाड त्याच्या अधिपत्याखाली आले. ३. ब्रिटिश काळ आणि जिल्ह्याची स्थापना ब्रिटिश अंमल: १८५३ मध्ये हैदराबादच्या निजामाने हा प्रदेश ब्रिटिशांना लीजवर दिला. त्यानंतर १८६७ मध्ये बुलढाणा जिल्ह्याची अधिकृत निर्मिती झाली. प्रशासकीय महत्त्व: ब्रिटिशांनी या भागातील शेती आणि महसूल व्यवस्थेत मोठे बदल केले. जांब हे गाव सुरुवातीपासूनच बुलढाणा तालुक्याचा एक भाग राहिले आहे. ४. गावाचे भौगोलिक आणि लोकसंख्याशास्त्रीय स्वरूप लोकसंख्या: २०११ च्या जनगणनेनुसार, जांब गावाची लोकसंख्या सुमारे २,६२७ आहे, ज्यात १३८० पुरुष आणि १२४७ स्त्रिया आहेत. क्षेत्रफळ: गावाचे एकूण भौगोलिक क्षेत्र सुमारे १,१५७ हेक्टर (११.५७ चौ.किमी) आहे. शेती: येथील अर्थव्यवस्था आजही मुख्यत्वे शेतीवर आधारित असून, कापूस आणि सोयाबीन ही प्रमुख पिके आहेत. जांब गावाचा इतिहास हा पूर्णपणे वऱ्हाडच्या राजकीय स्थित्यंतरांशी सुसंगत असून, आजही हे गाव आपली पारंपरिक संस्कृती जपून आहे.

📊 गावाची आकडेवारी

👥 आमच नेतृत्व आणि टीम